საიტი მუშაობს სატესტო რეჟიმში

ENG ქარ РУС
კულტურული მარშრუტები | საქართველოს კულტურული მარშრუტები | ებრაული მემკვიდრეობის ევროპული მარშრუტი საქართველოში
ებრაული მემკვიდრეობის ევროპული მარშრუტი საქართველოში

ებრაული მემკვიდრეობის ევროპული მარშრუტი საქართველოში

ებრაული დიასპორა საქართველოში ერთ-ერთი უძველესია. ის ებრაელი ხალხის ეთნოლინგვისტური
ჯგუფია.
ებრაელები ჩამოვიდნენ საქართველოში ნაბუქოდონოსორის მიერ ძვ.წ. 586 წელს იერუსალიმის დარბევისა
და პირველი ტაძრის დანგრევის შემდეგ.
ქართლელი, ლეჩხუმელი, რაჭველი და ახალციხელი ქართველი ებრაელების მეტყველება არაფრით
განსხვავდებოდა ადგილობრივი ქართული დიალექტებისაგან და მხოლოდ იმერეთში (ქუთაისი, საჩხერე,
კულაში) ჩამოყალიბდა ქართულ-ებრაული ენა ყივრული, რომელიც შეიცავდა მცირე რაოდენობით ებრაულ
და არამეულ ენობრივ წარმონაქმნებს.
ებრაული კულტურული მემკვიდრეობის მარშრუტი მოგვითხრობს საქართველოში მცხოვრები ებრაელების
შესახებ, კერძოდ, მარშრუტი გადის 21 ქალაქსა და 43 პუნქტს, სადაც გამოვლენილია ებრაული
კულტურული მემკვიდრეობა. მთელი ქვეყნის მასშტაბით ებრაულ კულტურულ მემკვიდრეობაში
მოქცეულია სინაგოგები, ებრაული მემკვიდრეობის სტატუსის მქონდე ძეგლები, მუზეუმები, საფლავები და
არქეოლოგიური ნიმუშები.

 


TBILISI-(1).jpgთბილისი








თბილისი საქართველოს დედაქალაქია, რომელიც დაარსდა V საუკუნეში ვახტანგ გორგასლის მიერ. იგი ქვეყნის უმსხვილესი ქალაქია, ზუსტად აქ ჩატარდა კავკასიის სიონისტთა პირველი კონგრესი. ქალაქს 1.5 მილიონზე მეტი მაცხოვრებელი ჰყავს, საიდანაც დაახლოებით 1500-მდე ებრაელია.


 



Great-Synagogue.jpgდიდი სინაგოგა









შენობა ასევე ცნობილია, როგორც თბილისის დიდი სინაგოგა, რომლის მშენებლობაც მიმდინარეობდა 1895-დან 1903 წლამდე, ახალციხიდან მე-19 საუკუნეში გადმოსახლებული ქართველი ებრაელების მიერ.


 



Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia1.jpgთბილისის სინაგოგა










თბილისის მეორე სინაგოგა აშენებულია ცხინვალში მცხოვრები ებრაელების მიერ. 


 



Israeli-House.jpgისრაელის სახლი






ისრაელის სახლი თბილისში 2013 წლის 2 ნოემბერს დაარსდა, მის გახსნას ისრაელის, საქართველოს მთავრობისა და ILC (საერთაშორისო ლიდერთა კომიტეტის) წევრები ესწრებოდნენ. ისრაელის სახლი გაიხსნა ისრაელის პრემიერ-მინისტრის ეგიდით და დააფუძნა საქართველო-ისრაელის ბიზნეს პალატის პრეზიდენტმა იციკ მოშემ.



 



Georgian-National-Museum.jpgსაქართველოს ეროვნული მუზეუმი






საქართველოს ეროვნული მუზეუმი ქვეყნის წამყვანი მუზეუმების გაერთიანებაა, რომლის მიზანია ჩამოყალიბდეს მსოფლიო სტანდარტების შესაბამისი თანამედროვე მუზეუმების გაერთიანება, რომელშიც შესაძლებელი იქნება სამეცნიერო, საექსპოზიციო და საგანმანათლებლო საქმიანობის კომპლექსურად, ეფექტიანად წარმართვა და კოლექციების შენახვის, მართვისა და უსაფრთხოების ზედმიწევნით უზრუნველყოფა.


 



Georgian-National-Centre-of-Manuscripts.jpgხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი







ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, რომელიც მდებარეობს თბილისში, წარმოადგენს უძველესი ხელნაწერების, ისტორიული დოკუმენტებისა და გამოჩენილი საზოგადო მოღვაწეების კერძო არქივების საცავს. აქ ინახება ლაილაშის ბიბლია, რომელიც ნაპოვნი იქნა ლეჩხუმის რაიონ სოფელ ლაილაშში.


 



Jewish-Heritage-Cultural-Routes-n-Georgia.jpgდავით ბააზოვის სახელობის საქართველოს ებრაელთა და ქართულ - ებრაულ ურთიერთობათა ისტორიის მუზეუმი






დავით ბააზოვის სახელობის საქართველოს ებრაელთა მუზეუმი არის საქართველოში მყოფ ებრაელთა კულტურისა და ისტორიის მუზეუმი, რომელიც ოფიციალურად 1933 წლის 23 ნოემბერს საქართველოს სახალხო კომისარიატის ბრძანებით დაარსდა.


 



Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia.jpgავლაბრის სასაფლაო















 



Archeological-Museum-of-Mtskheta.jpgმცხეთის არქეოლოგიური მუზეუმი








მცხეთის არქეოლოგიურ მუზეუმში ინახება მცხეთის არქეოლოგიური გათხრების დროს მოპოვებული ორენოვანი ეპიტაფია-არმაზის ბილინგვა, რომლის ერთი ტექსტი ბერძნულად არის ნაწერი, მეორე არამეულად - არამეული წარმოშობის არმაზული ასოებით.


 



AKHALTSIKHE.jpgახალციხე









ახალციხე სამცხე-ჯავახეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში განთავსებული პატარა ქალაქია, რომელსაც ახალციხეში მცხოვრებ ებრაელთა უძველესი ისტორია აქვს. აქ მდებარეობს 2 სინაგოგა და ებრაული სასაფლაო.


 



Akhaltsikhe-Active-Synagogue.jpgახალციხის აქტიური სინაგოგა











ახალციხის აქტიური სინაგოგა აშენდა 1863 წელს.

 



Akhaltsikhe-Synagogue.jpgახალციხის სინაგოგა








ახალციხის სინაგოგა, რომელიც აშენებულია 1905 წელს, შედგება 2 დარბაზისაგან. ზედა სართული, რომელიც ქალებისთვისაა განკუთვნილი გეომეტრიული მოტივებითაა შექმნილი, ხოლო ქვედა დარბაზი განკუთვნილია კაცებისთვის, რომლებიც ყოველდღიურად ლოცულობენ.


 



graveyard-in-akhaltsikhe.jpgახალციხის ებრაელთა სასაფლაო















 



BATUMI.jpgბათუმი








ბათუმი საქართველოში სიდიდით მეორე ქალაქია. ებრაელები აქ 1878 წელს დასახლდნენ. 1897 წლისთვის ბათუმში ცხოვრობდა 1,179 ებრაელი. ებრაული მოსახლეობა 1923 წელს 3,700 (მთლიანი მოსახლეობის 6.1%) და 1939 წელს 1,778 (მთლიანი მოსახლეობის 2,54%) წარმოადგენდა.


 



Batumi-Synagogue.jpgბათუმის სინაგოგა











ბათუმის სინაგოგა აშენებულ იქნა სემიონ ვულკოვიჩის მიერ 1904 წელს.

 



Batumi-Old-Synagogue.jpgბათუმის ძველი სინაგოგა















 



Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgბათუმის ებრაელთა სასაფლაო















 



KUTAISI.jpgქუთაისი





ქუთაისი საქართველოს საპარლამენტო ქალაქი და მოსახლეობის სიდიდით მესამე ქალაქია. ებრაელები ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე რიონის მარცხენა სანაპიროსთან ცხოვრობდნენ, დროთა განმავლობაში ებრაელეთა უმეტესმა ნაწილმა დატოვა ქალაქი, ამიტომ ახლა იშვიათად თუ გაიგებთ ქართელი ებრაელებისათვის დამახასიათებელ ტერმინოლოგიებს, მაგრამ მათ შესახებ ამ ადგილას მცხოვრები ქართველებისაგანაა შესაძლებელია ბევრი რამის გაგება.


 



Synagogue-Mtsvanekvavila-Street.jpgმწვანეყვავილას ქუჩის სინაგოგა











სინაგოგა აიგო 1885 წელს.


 



Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia1-(1).jpgქუთაისის მეორე სინაგოგა















 



Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia1-(1).jpgქუთაისის მესამე სინაგოგა 















 




LAILASHI.jpgლაილაში








ლაილაში რაჭა-ლეჩხუმსა და სვანეთში არსებული სოფელია. იგი ცნობილია ებრაელთა უძველესი ისტორიით. აქ მცხოვრები 1,200-ზე მეტი ებრაელის შესახებ ინფორმაციას მეოცე საუკუნის ისტორიული ცნობები გვაწვდის.



 





Lailashi-Synagogue.jpgლაილაშის სინაგოგა










ლაილაშის სინაგოგა არის უძველესი სინაგოგა, სადაც ლაილაშის ბიბლია ინახებოდა.



 





l.jpgლაილაშის ებრაელთა სასაფლაო
















 





la.jpgლაგოდეხი









ლაგოდეხი მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, ქართული ღვინის მხარეში. ლაგოდეხი ცნობილია თავისი ბუნებრივი სილამაზითა და ლაგოდეხის ნაკრძალით. აქ მდებარეობს ებრაული სასაფლაო.


 





Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgჭიათურის ებრაელთა სასაფლაო















 





GORI.jpgგორი
 








გორი შიდა ქართლის ადმინისტრაციული ცენტრია, რომელსაც იქ მცხოვრებ ებრაელთა უძველესი ისტორია აქვს, აქ მდებარეობს ერთ-ერთი უდიდესი სინაგოგა და ებრაელთა სასაფლაო.


 





Gori-Synagogue.jpgგორის სინაგოგა











გორის სინაგოგა აშენდა XX საუკუნეში.


 





Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgგორის ებრაელთა სასაფლაო 















 





KARELI.jpgქარელი









ქალაქი ქარელი მდებარეობს შიდა ქართლის ტერიტორიაზე, სადაც მდებარეობს ებრაელთა სასაფლაო და ქარელის სინაგოგა, რომელიც აშენდა XIX საუკუნეში.



 





Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia1-(1).jpgქარელის სინაგოგა


 









ქარელის სინაგოგა აშენებულია XIX საუკუნეში.




 





Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpg

 ქარელის ებრაელთა სასაფლაო















 





KHASHURI.jpg

ხაშური









ხაშურის რაიონი მდებარეობს საქართველოს ცენტრალურ ნაწილში, რომელიც საქართველოში მე-9 უმსხვილესი დასახლებაა. აქ მდებარეობს დაბა სურამი, რომლის ე.წ. ებრაულ გარეუბანში და ებრაული სასაფლაო.




 





Surami-Synagogue.jpgსურამის სინაგოგა











სურამის სინაგოგა მდებარეობს სურამში. მისი აშენების თარიღი უცნობია.




 





surami-jewish-graveyard.jpgსურამის ებრაელთა სასაფლაო
















 






ATSKURI.jpg

აწყური










აწყური სამცხე-ჯვახეთში მდებარე სოფელია, სადაც შემორჩენილია ებრაული სინაგოგის ფრაგმენტები.



 






Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgაწყურში მდებარე ებრაული საფლავების ფრაგმენტები















 






ONI.jpgონი







ქალაქი ონი მდებარეობს რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონში. ძველ დროში უამრავი ებრაელი ოჯახი ცხოვრობდა. პოსტსაბჭოთა მიგრაციის მიუხედავად, ონი კვლავაც ინარჩუნებს მცირე რაოდენობით ებრაულ ოჯახებს - ერთ დროს ძლიერი და დიდი ისტორიული ებრაული საზოგადოების ნარჩენებით.



 






Oni-Synagogue.jpgონის სინაგოგა










სინაგოგა აშენდა 1985 წელს, რომელიც სიდიდით საქართველოში მესამეა, თბილისის დიდი სინაგოგისა და ქუთაისის სინაგოგის შემდეგ.



 






Jewish-Graveyard-in-onii.jpgონის ებრაელთა სასაფლაო
















 





SACHKHERE.jpgსაჩხერე









საჩხერე დასავლეთ საქართველოში, საჩხერის მუნიციპალიტეტის ცენტრში მდებარეობს. აქ არის სინაგოგა, რომელიც აღარ არის მოქმედი და ებრაული სასაფლაო.



 






Sachkhere-Synagogue.jpgსაჩხერის სინაგოგა











საჩხერის უძველესი სინაგოგა ამჟამად არ არის მოქმედი.



 






Jewish-Graveyard-in-Sachkhere.jpgსაჩხერის ებრაელთა სასაფლაო
















 






VANI.jpgვანი









ვანი დასავლეთ საქართველოში, იმერეთის რეგიონში მდებარეობს. აქ შეგიძლიათ იხილოთ XIX საუკუნეში აშენებული სინაგოგა და ებრაული სასაფლაო.



 






Vani-Synagogue.jpgვანის სინაგოგა











ვანის სინაგოგა აშენდა XIX საუკუნეში.




 






Jewish-Graveyard-in-Vani.jpgვანის ებრაელთა სასაფლაო
















 






KULASHI.jpgკულაში








კულაში დაბაა, რომელიც მდებარეობს იმერეთში. კულაში ითვლებოდა ქართველი ებრაელების ერთ-ერთი ყველაზე დიდი თემის სახლად, რომელთა რაოდენობაც საგრძნობლად შემცირდა მათი ისრაელში დაბრუნების შედეგად.



 






Kulashi-Old-Assembly-Building.jpgკულაშის სინაგოგა











კულაშის სინაგოგა აშენებულია მეთვრამეტე საუკუნეში.




 






Kulashi-Second-Synagogue.jpgკულაშის მეორე სინაგოგა
















 






Jewish-Graveyard-in-Kulashi.jpgკულაშის ებრაული სასაფლაო
















 






abasha.jpgაბაშა 









ქალაქი აბაშა დასავლეთ საქართველოში მდებარეობს. აქ შეგიძლიათ იხილოთ აბაშის სინაგოგა, რომელიც XIX საუკუნეში აშენდა და ასევე სუჯუნას ებრაული სასაფლაო.



 






Abasha-Synagogue.jpgაბაშის სინაგოგა











აბაშის სინაგოგა აშნებულია XIX საუკუნეში.



 






Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgსუჯუნას ებრაული სასაფლაო
















 






BANDZA.jpgბანძა






ბანძა სოფელია, რომელიც მდებარეობს საქართველოს დასავლეთ ნაწილში. XVIII ს-ის მეორე ნახევარში ებრაელმა ხალხმა დაიწყო საქართველოს დასავლეთ ნაწილში დასახლება. XX საუკუნის დასაწყისში კი ბანძის ებრაულ უბანში აშენდა სინაგოგა. ასევე არსებობს ებრაული სასაფლაო სინაგოგის მახლობლად. სინაგოგა დღეს არ არის მოქმედი, მაგრამ ბევრი ებრაელი ხალხი სტუმრობს მას.


 





Bandza-Synagogue.jpg

ბანძის სინაგოგა










ბანძის სინაგოგა აშენებულია XX საუკუნეში და ამჟამად ის არ არის აქტიური.




 





Jewish-Graveyard-in-Bandza.jpgბანძას ებრაული სასაფლაო















 





SENAKI.jpgსენაკი









ქალაქი სენაკი მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში, დასავლეთ საქართველოში, სადაც შეგიძლიათ იხილოთ 1969 წელს აშენებული სინაგოგა და ებრაული სასაფლაო.




 






Senaki-Synagogue.jpgსენაკის სინაგოგა 











სენაკის სინაგოგა აშენდა 1969 წელს.




 






Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgსენაკის ებრაულის სასაფლაო 
















 





POTI.jpgფოთი








ფოთი არის საპორტო ქალაქი საქართველოში, რომელიც მდებარეობს შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში. ქალაქში თქვენ შეგიძლიათ იხილოთ 1903 წელს აშენებული სინაგოგა, რომელიც ამჟამად არ არის მოქმედი.




 






Poti-Synagogue.jpgფოთის სინაგოგა











ფოთის სინაგოგა აშენდა 1903 წელს, რომელიც ამჟამად არ არის მოქმედი.




 






Sokhumi.jpgსოხუმი



სოხუმი ქალაქია საქართველოში, რომელიც მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე. იგი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქია. ეს რეგიონი ამჟამად რუსეთის მიერ არის ოკუპირებული. 1897 წლის აღწერის თანახმად, სოხუმში ბევრი აშკენაზი ებრაელი ცხოვრობდა. XX საუკუნის პირველი ათწლეულის განმავლობაში აქ აშენდა სინაგოგა. საბჭოთა პერიოდში აფხაზეთში ებრაული მოსახლეობის რიცხვი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 1926 წლის აღწერის მიხედვით, აფხაზეთში დაახლოებით 1,100 ებრაელი ცხოვრობდა, რომელთა უმრავლესობაც აშკენაზი ან ქართველი ებრაელი იყო.  




 






ABKHAZIA-SYNAGOGUE.jpgაფხაზეთის სინაგოგა
















 






l6pYGhwlyPk.jpgცხინვალი


ცხინვალი საქართველოს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის
დედაქალაქია. ამჟამად ეს რეგიონი რუსეთის მიერაა ოკუპირებული და რუსეთის მიერვე აღიარებულია
დამოუკიდებელ რესპუბლიკად.
ცხინვალი ცნობილი იყო ქართველ ებრაელთა დიდი თემით, სადაც მათ საკუთარი უბანი ჰქონდათ. 1926 და
1939 წლებში “სამხრეთ ოსეთში” დაახლოებით 2000-მდე ებრაელი იმყოფებოდა, მაგრამ ამჟამად ცხინვალში
მხოლოდ ერთი მარტოხელა ებრაელი ქალბატონი ცხოვრობს.




 






Tskhinvali-Synagogue.jpgცხინვალის სინაგოგა















 





Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgდამპალოს სასაფლაო















 





Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgრუსი ებრაელების სასაფლაო














 





Jewish-Heritage-Cultural-Routes-in-Georgia-(1).jpgნადიკვარის სასაფლაო
















 





MTSKHETA.jpgმცხეთა









მცხეთა საქართველოს ძველი დედაქალაქია, ეს არის ადგილი, სადაც ებრაელები ჩამოვიდნენ ნაბუქოდონოსორის მიერ ძვ.წ. 586 წელს იერუსალიმის დარბევისა და პირველი ტაძრის დანგრევის შემდეგ. 



 


 

ებრაული მემკვიდრეობა საქართველოში




ებრაული მემკვიდრეობა


ინფორმაცია ისრაელის სახლის შესახებ, რომელიც არის “ებრაული კულტურისა და მემკვიდრეობის დაცვისა და პოპულარიზაციის ევროპული ასოციაცია.  
 

აფხაზეთი აჭარა გურია იმერეთი კახეთი ქვემო ქართლი მცხეთა მთანეთი რაჭა ლეჩხუმი-ქვემო სვანეთი სამცხე-ჯავახეთი შიდა ქართლი სამეგრელო-ზემო სვანეთი თბილისი

საქართველოს კულტურული მარშრუტები


საქართველოს კულტურული მარშრუტების განაცხადის ფორმა და სერტიფიცირების კრიტერიუმები.